Een Fort bouwen innovatief?

Sinds een dikke tien jaar ben ik in de gelegenheid om me te bemoeien met een stuk werelderfgoed te weten Fort Benoorden Spaarndam. Dit fort is onderdeel van de Stelling van Amsterdam dat sinds 1996 op de Werelderfgoed lijst van de UNESCO staat. Voor velen is dit monument onbekend terrein omdat de forten enigszins verscholen in het landschap liggen. Fort Benoorden Spaarndam is hier een mooi voorbeeld van; het ligt tussen Velserbroek en Zijkanaal B in.

De Stelling van Amsterdam: 46 Forten
De Stelling van Amsterdam is een cirkel van 46 forten rond Amsterdam die geplaatst zijn op plekken waar een potentiële vijand toegang had tot de hoofdstad. De ontwerper, C.R.T. Krayenhoff, bedacht dat de omgeving van Amsterdam prima geïnundeerd (onder water gezet) kan worden. Kanalen en dijken blijven echter begaanbaar en bij die kanalen en dijken plaatste Krayenhoff de zogenaamde ‘Posten van Krayenhoff’ waar later de forten werden gebouwd. Fort Benoorden Spaarndam is lange tijd niet toegankelijk geweest voor het publiek vanwege het feit dat het gefunctioneerd heeft als munitiedepot. Hierdoor bleven de verrassende innovaties uit die periode lang verborgen.

Geen geld voor bouw en innovatie
De reden dat dit zo lang heeft geduurd – het ontwerp is uit 1805 en men was klaar met de bouw van Fort Spijkerboor in 1914 – heeft te maken met geld. De totale waarde van de Stelling van Amsterdam varieert omgerekend van 424 miljoen euro tot 2.3 miljard euro in de huidige tijd. Dat is een fors bedrag voor een verdedigingswerk dat eigenlijk nooit in gevecht situaties betrokken is geweest. Een deel van dat geld is gestoken in innovaties zoals ontwikkeling van massaproductie (stalen ladders, pantserdeuren, deurklinken), bouwstoffen (de meeste forten zijn opgetrokken uit ongewapend beton dat sinds de Romeinen niet meer in Nederland gebruikt is), het gecontroleerd kunnen inunderen van het omliggende gebied. Maar ook ieder fort heeft zijn eigen slimmigheden: zo bevat Fort Noord een buiging in de stormgang die voorkomt dat een mogelijk aanvaller het gehele fort in bedwang zou kunnen houden met twee gerichte vuurwapens. Innovatief? Jazeker.

Innovatie geeft voorsprong
Gelukkig stimuleert de overheid nog steeds innovatie. In 1914 zei de Duitse legerleiding dat men blij was dat Nederland neutraal was. De reden daarvoor was dat de Duitsers  geen idee hadden hoe de Stelling van Amsterdam aangevallen had moeten worden om het succesvol te veroveren. De aanwezige innovaties gaven Nederland destijds militaire voorsprong die leidde tot instandhouding van neutraliteit.

Innovatie is nog steeds “key”. Ook in 2013 en daarna. Als consultant draag ik graag bij aan het behouden en uitbreiden van de voorsprong die de B.V. Nederland nodig heeft om economische continuïteit te waarborgen, al ligt mijn expertise op het  ICT-vlak en niet op militair gebied.

 

Door Ziegel Ziegelaar, consultant bij De Breed & Partners